قواعد اخذ اثر انگشت از ارباب‌رجوع بیسواد در دفاتر اسناد رسمی
اثر انگشت ناقص و محو، هنگام ادعای انکار یا جعل غیرقابل تطبیق میشود. این بند شش قاعده عملی برای اخذ صحیح اثر انگشت در دفترخانه مقرر کرده است.
متن اصلی بخشنامه (کد بند ۸۷ مجموعه بخشنامه‌های ثبتی)
اغلب مشاهده میشود موقعی كه ارباب رجوع دفاتر اسناد رسمی بیسواد هستند و برای تسجیل اوراق و دفاتر و سایر اسناد بجای امضاء ذیل آنها را انگشت می‌زنند، اكثر قریب به اتفاق اثرات انگشت مذكور كامل و واضح گرفته نمی‌شود و مواقعی كه ادعای انكار و یا جعل سندی مطرح می‌گردد تطبیق آثار انگشت غیر ممكن و باعث تضییع حقوق اشخاص ذیحق و سوء استفاده افراد سودجو می‌گردد.علیهذا مقتضی است به دفاتر اسناد رسمی حوزه تابعه ابلاغ نمایند كه هنگام گرفتن اثر انگشت سبابه دست راست ارباب رجوع ذیل اوراق و اسناد و دفاتر به موارد زیر توجه نمایند:اثر انگشت كاملاً تمیز و خشك باشد.انگشت به قدری به جوهر استامپ آغشته گردد كه پس از انگشت زدن خطوط بند اول انگشت آن به طور واضح روی اسناد منعكس شود.از بكار بردن جوهر خودنویس و یا جوهر خودكار و غیره كه باعث محو شدن اثر انگشت می‌گردد اكیداً خودداری شود.از اشخاص مزبور خواسته شود هنگام انگشت زدن، انگشت خود را به طور ملایم از راست به چپ بچرخانند به نحوی كه خطوط تمامی سطح سر انگشت آنها روی برگ منعكس شود.محلی كه روی بند باید انگشت زده شود فاقد هرگونه نوشته و علامت گذاری و غیره باشد كه بعداً با خطوط اثر انگشت تداخل ننماید.ادارت تشخیص هویت و پلیس بین الملل در تهران و دوایر شعب تشخیص هویت در شهربانی‌های شهرستان‌ها آماده دادن هرگونه آموزش و راهنمائی در مورد مسائل مربوط به انگشت نگاری می‌باشد.
شناسنامه بخشنامه کد بند ۸۷
| شاخص | مشخصات بخشنامه |
|---|---|
| موضوع | نحوه اخذ اثر انگشت از ارباب‌رجوع بیسواد ذیل اوراق، اسناد و دفاتر |
| شماره | در متن مجموعه برای این بند شماره‌ای درج نشده است |
| تاریخ | در متن مجموعه درج نشده است؛ از بندهای مجموعه تا اول مهر ۱۳۶۵ |
| از | سازمان ثبت اسناد و املاک کشور |
| به | ادارات ثبت، جهت ابلاغ به دفاتر اسناد رسمی حوزه تابعه |
دیدگاه محضرچی؛ تحلیل حقوقی و رویه عملی کد بند ۸۷
صورت مسئله: اثر انگشتی که تطبیق نمی‌شود
وقتی ارباب‌رجوع بیسواد است و به‌جای امضا، ذیل اوراق و دفاتر را انگشت می‌زند، اثر انگشت نقش امضا را ایفا می‌کند. متن بند هشدار می‌دهد که در عمل، اکثر قریب به اتفاق این آثار کامل و واضح گرفته نمی‌شود؛ و نتیجه آن است که هنگام طرح ادعای انکار یا جعل سند، تطبیق آثار انگشت غیرممکن میشود و همین امر به تضییع حقوق اشخاص ذیحق و سوءاستفاده افراد سودجو می‌انجامد.
شش قاعده عملی اخذ اثر انگشت
بند، اخذ اثر انگشت سبابه دست راست را با شش شرط مقرر داشته است:
| # | قاعده |
|---|---|
| ۱ | اثر انگشت کاملاً تمیز و خشک باشد |
| ۲ | انگشت به قدری به جوهر استامپ آغشته شود که پس از انگشت زدن، خطوط بند اول انگشت به‌طور واضح روی سند منعکس گردد |
| ۳ | از به کار بردن جوهر خودنویس، جوهر خودکار و مانند آن — که موجب محو شدن اثر انگشت میشود — اکیداً خودداری شود |
| ۴ | از شخص خواسته شود انگشت خود را هنگام انگشت زدن به‌طور ملایم از راست به چپ بچرخاند تا خطوط تمام سطح سر انگشت روی برگ منعکس شود |
| ۵ | محل انگشت زدن فاقد هرگونه نوشته و علامت‌گذاری باشد تا بعداً با خطوط اثر انگشت تداخل نکند |
| ۶ | در صورت نیاز به آموزش، ادارات تشخیص هویت و پلیس بین‌الملل در تهران و شعب تشخیص هویت در شهرستان‌ها آماده راهنمایی‌اند |
قاعده سوم و پنجم بیشترین خطای عملی را پوشش می‌دهند: جوهر خودکار پس از مدتی محو میشود و انگشت زدن روی نوشته یا خط‌کشی، خطوط پاپیلاری را با خطوط چاپی درهم می‌آمیزد. هر دو، سند را در مقام تطبیق بی‌اثر می‌کنند.
چرا این جزئیات اهمیت دارد
ارزش اثباتی اثر انگشت به قابلیت تطبیق آن گره خورده است. سندی که اثر انگشت آن محو یا ناقص است، در ظاهر تشریفات را رعایت کرده اما در مقام دفاع، همان اندازه بی‌اثر است که سند بدون امضا. به همین دلیل بند، این موضوع را نه یک توصیه فنی بلکه تکلیفی برای ابلاغ به همه دفاتر حوزه تابعه دانسته است.
نکات عملی برای دفترخانه
- ابزار کار: استامپ مخصوص انگشت‌نگاری، نه جوهر خودکار یا خودنویس.
- جای انگشت: فضای سفید و بدون خط‌کشی یا نوشته، در محل پیش‌بینی‌شده ذیل سند.
- شیوه: چرخش ملایم انگشت از راست به چپ، نه فشار عمودی که تنها بخشی از سطح انگشت را منتقل می‌کند.
- انگشت معین: متن، سبابه دست راست را تصریح کرده است؛ در صورت نبود آن، توضیح موضوع در سند از ابهام بعدی جلوگیری می‌کند.
مستندات و مواد قانونی مرتبط
- بند ۸۷ مجموعه بخشنامه‌های ثبتی تا اول مهر ۱۳۶۵.
- مقررات ناظر بر تسجیل اوراق، اسناد و دفاتر در دفاتر اسناد رسمی.
- راهنمایی ادارات تشخیص هویت و شعب تشخیص هویت، به تصریح قسمت اخیر بند.
بخشنامه‌ها و مطالب مرتبط در محضرچی
- مسئولیت سردفتر در احراز هویت متقاضی در صورت عدم مطابقت اثر انگشت در سامانه
- راهنمای جامع مدارک شناسایی معتبر برای احراز هویت
- گواهی امضا؛ مراحل، مدارک و هزینه
- مدارک لازم برای انتقال سند ملک در دفترخانه ۹۳۰ تهران
پرسش‌های متداول درباره کد بند ۸۷ بخشنامه‌های ثبتی
بند به تصریح، اثر انگشت سبابه دست راست ارباب‌رجوع را ذیل اوراق، اسناد و دفاتر مقرر کرده است.
خیر. بند، به کار بردن جوهر خودنویس و خودکار و مانند آن را که موجب محو شدن اثر انگشت میشود اکیداً منع کرده است.
تا نوشته یا علامت‌گذاری موجود، بعداً با خطوط اثر انگشت تداخل نکند و تطبیق آن ممکن بماند.
