چرا اقرار به وصول صداق باید در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شود
اقراری که در ملاحظات دفتر ازدواج درج میشود، از نظر ماده ۱۲۸۷ قانون مدنی سند رسمی نیست و همین، هنگام صدور اجرائیه مشکل‌ساز میشود.
متن اصلی بخشنامه (کد بند ۵۳ مجموعه بخشنامه‌های ثبتی)
با توجه به ماده 1287 قانون مدنی اقرار كتبی موقعی رسمی است كه برابر این ماده در دفاتر اسناد رسمی یا نزد مامورین رسمی در حدود صلاحیت آنان واقع یا ثبت شده باشد چون در عمل مشاهده شده است كه زوجه به دفترخانه ثبت ازدواج مراجعه و اقرار به وصول صداق كرده و یا ابراء ذمه نموده است و مراتب را در ملاحظات ثبت واقعه منعكس می كنند و چون ثبت اقرار با توجه به صراحت ماده 2 قانون ازدواج و ماده 2 نظامنامه قانون مذكور بشرح مزبور رسمیت ندارد و سند عادی محسوب است و در نتیجه مشكلاتی از نظر صدور اجرائیه پیش می‌آید برای جلوگیری از این مشكلات اكیداً به دفاتر ازدواج ابلاغ میشود كه از ثبت اقرار به وصول صداق خودداری كرده و مراجعین را برای تنظیم اقرارنامه رسمی به دفاتر اسناد رسمی راهنمائی كنند.
شناسنامه بخشنامه کد بند ۵۳
| شاخص | مشخصات بخشنامه |
|---|---|
| موضوع | خودداری دفاتر ازدواج از ثبت اقرار به وصول صداق و راهنمایی مراجعان به دفاتر اسناد رسمی |
| شماره | در متن مجموعه برای این بند شماره‌ای درج نشده است |
| تاریخ | در متن مجموعه درج نشده است |
| از | سازمان ثبت اسناد و املاک کشور |
| به | دفاتر ازدواج |
دیدگاه محضرچی؛ تحلیل حقوقی و رویه عملی کد بند ۵۳
صورت مسئله: اقراری که در ملاحظات ثبت می‌شد
در عمل مشاهده می‌شد که زوجه به دفترخانه ثبت ازدواج مراجعه و اقرار به وصول صداق می‌کند یا ذمه زوج را ابراء می‌نماید، و دفتر ازدواج مراتب را در ملاحظات ثبت واقعه منعکس می‌کند. ظاهر کار، درج در یک دفتر رسمی است؛ اما اثر حقوقی آن همان نیست که طرفین تصور می‌کنند.
معیار رسمیت در ماده ۱۲۸۷ قانون مدنی
بند، نقطه شروع استدلال را ماده ۱۲۸۷ قانون مدنی قرار داده است: اقرار کتبی وقتی رسمی است که برابر این ماده در دفاتر اسناد رسمی یا نزد مأمورین رسمی در حدود صلاحیت آنان واقع یا ثبت شده باشد. قید «در حدود صلاحیت آنان» همان کلیدی است که پرونده را حل می‌کند.
رسمیت یک نوشته، از عنوانِ دفتری که در آن درج شده نمی‌آید؛ از صلاحیت مأمور برای همان عمل می‌آید. دفتر ازدواج برای ثبت واقعه ازدواج و طلاق صلاحیت دارد، نه برای ثبت اقرار.
چرا ثبت در دفتر ازدواج رسمیت ندارد
| عنصر | شرح بر پایه متن |
|---|---|
| مستند | ماده ۲ قانون ازدواج و ماده ۲ نظامنامه همان قانون |
| نتیجه | ثبت اقرار به شرح مزبور رسمیت ندارد و سند عادی محسوب است |
| پیامد | مشکلاتی از نظر صدور اجرائیه پیش می‌آید |
| حکم | اکیداً به دفاتر ازدواج ابلاغ میشود که از ثبت اقرار به وصول صداق خودداری کنند |
پیامد عملی و راه درست
اثر عملی این تفکیک در مرحله اجرا آشکار میشود. سند عادی، مبنای صدور اجرائیه ثبتی نیست؛ بنابراین نوشته‌ای که طرفین آن را پایان‌بخش دعوای مهریه می‌پنداشتند، در مرحله اختلاف کارایی لازم را ندارد. راهی که بند تجویز کرده روشن است: دفاتر ازدواج مراجعین را برای تنظیم اقرارنامه رسمی به دفاتر اسناد رسمی راهنمایی کنند.
- برای دفتر ازدواج: درخواست درج اقرار در ملاحظات، پذیرفته نمی‌شود؛ راهنمایی به دفترخانه، خودِ اجرای بند است.
- برای دفترخانه: موضوع در قالب اقرارنامه رسمی مستقل تنظیم میشود و ارجاع به شماره و تاریخ سند نکاح، پیوند دو سند را روشن نگه می‌دارد.
- برای طرفین: تفاوت این دو مسیر، تفاوت میان نوشته‌ای قابل انکار و سندی لازم‌الاجراست.
مستندات و مواد قانونی مرتبط
- ماده ۱۲۸۷ قانون مدنی، معیار رسمی بودن اقرار کتبی.
- ماده ۲ قانون ازدواج و ماده ۲ نظامنامه قانون ازدواج.
- مقررات مربوط به اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجرا از طریق اجرای ثبت.
بخشنامه‌ها و مطالب مرتبط در محضرچی
- قانون حمایت خانواده و آیین‌نامه اجرایی آن
- راهنمای کامل صدور انواع اجرائیه از دفترخانه در پنج مرحله
- نحوه محاسبه نیم‌عشر اجرایی مهریه سکه طلا
- تنظیم اقرارنامه رسمی در دفترخانه ۹۳۰ تهران
پرسش‌های متداول درباره کد بند ۵۳ بخشنامه‌های ثبتی
خیر. بر پایه این بند، با توجه به ماده ۲ قانون ازدواج و ماده ۲ نظامنامه آن، چنین ثبتی رسمیت ندارد و سند عادی محسوب میشود.
ماده ۱۲۸۷ قانون مدنی؛ اقرار کتبی وقتی رسمی است که در دفاتر اسناد رسمی یا نزد مأمورین رسمی در حدود صلاحیت آنان واقع یا ثبت شده باشد.
به تصریح بند، دفاتر ازدواج باید مراجعین را برای تنظیم اقرارنامه رسمی به دفاتر اسناد رسمی راهنمایی کنند.
