فسخ سند در دفترخانه دیگر؛ تکلیف تحقیق و استعلام از اجرا
فسخ سند در دفترخانه‌ای غیر از دفتر تنظیم‌کننده ممکن است، اما دو تکلیف مقدم دارد: تحقیق از دفترخانه مبدأ و استعلام از اجرا در صورت صدور اجرائیه.
متن اصلی بخشنامه (کد بند ۶۶ مجموعه بخشنامه‌های ثبتی)
در مواردی كه طرفین سند بخواهند به موجب اقرانامه آن را در دفتر دیگری فسخ نمایند، آقایان سردفتران مكلفد مراتب را از دفترخانه تنظیم كننده سند تحقیق نمایند.چنانچه اجرائیه صادر شده باشد پس از استعلام از اداره اجراء مبادرت به ثبت سند نموده رونوشت اداری اقرانامه را به دفترخانه مربوطه ارسال دارند تا در ستون ملاحظات ثبت دفتر قید نمایند و نیز در مواردی كه طرفین سندی كه نسبت به آن اجرائیه صادر شده یا یكی از آنها بخواهند طبق مقررات آن را در دفتر تنظیم كننده سند فسخ نمایند باید قبلاً نظر اجراء استعلام و سپس در حدود مقررات اقدام به فسخ شود.
شناسنامه بخشنامه کد بند ۶۶
| شاخص | مشخصات بخشنامه |
|---|---|
| موضوع | تکالیف سردفتر در فسخ سند تنظیمی دفترخانه دیگر به موجب اقرارنامه، و در فسخ سند دارای اجرائیه |
| شماره | در متن مجموعه برای این بند شماره‌ای درج نشده است |
| تاریخ | در متن مجموعه درج نشده است |
| از | سازمان ثبت اسناد و املاک کشور |
| به | سردفتران اسناد رسمی |
دیدگاه محضرچی؛ تحلیل حقوقی و رویه عملی کد بند ۶۶
صورت مسئله: فسخ در دفترخانه‌ای دیگر
طرفین سندی که در یک دفترخانه تنظیم شده، گاه می‌خواهند آن را به موجب اقرارنامه در دفترخانه دیگری فسخ کنند. این کار ممنوع نیست، اما دو خطر در پی دارد: بی‌خبری از وضعیت واقعی سند، و بی‌اطلاعی دفترخانه مبدأ از فسخ. بند ۶۶ هر دو را پوشش می‌دهد.
تکلیف نخست: تحقیق از دفترخانه تنظیم‌کننده
حکم صریح بند: در مواردی که طرفین سند بخواهند به موجب اقرارنامه آن را در دفتر دیگری فسخ کنند، سردفتران مکلف‌اند مراتب را از دفترخانه تنظیم‌کننده سند تحقیق نمایند.
چرا تحقیق لازم است: دفترخانه ثانی از وضعیت سند — اعم از فسخ پیشین، صدور اجرائیه یا هر تغییر دیگر — بی‌خبر است. ثبت اقرارنامه بدون این تحقیق، سندی می‌سازد که ممکن است با واقعیت پرونده نخواند.
تکلیف دوم: استعلام از اجرا
| وضعیت | تکلیف |
|---|---|
| فسخ در دفتر دیگر و اجرائیه صادر شده است | پس از استعلام از اداره اجرا، مبادرت به ثبت سند شود |
| فسخ در دفتر تنظیم‌کننده سند و اجرائیه صادر شده است | قبلاً نظر اجرا استعلام و سپس در حدود مقررات اقدام به فسخ شود |
نکته مهم این است که تکلیف استعلام از اجرا، مختص فسخ در دفترخانه ثانی نیست؛ حتی وقتی فسخ در همان دفتر تنظیم‌کننده انجام می‌شود، وجود اجرائیه استعلام را الزامی می‌کند.
ارسال رونوشت و درج در ملاحظات
حلقه پایانی، بازگرداندن اطلاعات به دفترخانه مبدأ است: دفترخانه ثانی باید رونوشت اداری اقرارنامه را به دفترخانه مربوط ارسال دارد تا در ستون ملاحظات ثبت دفتر قید شود.
- برای دفترخانه ثانی: ارسال رونوشت، بخشی از تکلیف است و نه اقدامی تشریفاتی.
- برای دفترخانه مبدأ: درج در ملاحظات ثبت، از تنظیم اسناد بعدی بر پایه سند فسخ‌شده جلوگیری می‌کند.
- ترتیب: تحقیق و استعلام، مقدم بر ثبت اقرارنامه است؛ ارسال رونوشت، مؤخر بر آن.
مستندات و مواد قانونی مرتبط
- مقررات ناظر بر فسخ اسناد رسمی و تنظیم اقرارنامه فسخ.
- مقررات ناظر بر صدور اجرائیه و استعلام از اداره اجرای ثبت.
- مقررات ناظر بر درج توضیحات در ستون ملاحظات ثبت دفتر.
بخشنامه‌ها و مطالب مرتبط در محضرچی
- عدم تعلق حق‌الثبت به فسخ و اقاله و عزل و استعفاء
- راهنمای کامل صدور انواع اجرائیه از دفترخانه در پنج مرحله
- آیین‌نامه قانون دفاتر اسناد رسمی ۱۴۰۰ با آخرین اصلاحات
- اقاله چیست؛ راهنمای فسخ دوطرفه قرارداد در دفترخانه ۹۳۰ تهران
پرسش‌های متداول درباره کد بند ۶۶ بخشنامه‌های ثبتی
بله، اما سردفتر مکلف است مراتب را ابتدا از دفترخانه تنظیم‌کننده سند تحقیق کند.
پیش از اقدام باید نظر اداره اجرا استعلام شود؛ این تکلیف هم در فسخ در دفتر دیگر و هم در فسخ در دفتر تنظیم‌کننده جاری است.
ارسال رونوشت اداری اقرارنامه به دفترخانه مربوط، تا در ستون ملاحظات ثبت دفتر قید شود.
