حق‌التحریر نفرات اضافی در اسناد غیرمالی؛ تسری تبصره تعرفه
پرسش این بود که آیا تبصره مربوط به نفرات اضافی، فقط ناظر بر اسناد مالی است؛ پاسخ کمیسیون، دامنه آن را به اسناد غیرمالی هم کشانده است.
متن اصلی رأی (بخشنامه ۵۴ و-ر کانون سردفتران و دفتریاران)
در مورد سؤال دفترخانه ۱۲ قم به تاریخ ۳۰/۲/۸۶ بدین شرح (آیا موضوع تبصره بند ۵ قسمت الف بخشنامه شماره ۱۴۸۴۹/۳/۱ – ۱۶/۳/۸۵ سازمان ثبت در مورد وصول حق التحریر در مورد متعاملین به اسناد غیرمالی اعم از وکالت و اقرار و تعهد و غیره هم تسری می یابد یا خیر؟) بحث و بررسی لازم به عمل آمد و به شرح زیر اظهار نظر گردید: مفاد تبصره مرقوم شامل اسناد غیرمالی نیز می شود و وصول حق التحریر برای نفرات اضافی مطابق بخشنامه مرقوم بلامانع می باشد.
شناسنامه رأی کمیسیون؛ بخشنامه ۵۴ و-ر
| شاخص | مشخصات بخشنامه |
|---|---|
| موضوع | تسری تبصره تعرفه مربوط به نفرات اضافی متعاملین، به اسناد غیرمالی |
| شماره | بخشنامه ۵۴ و-ر کانون سردفتران و دفتریاران — ناظر بر بخشنامه تعرفه شماره ۱۴۸۴۹/۳/۱ سازمان ثبت |
| تاریخ | پرسش دفترخانه: ۳۰/۲/۱۳۸۶ — بخشنامه تعرفه: ۱۶/۳/۱۳۸۵ |
| از | کمیسیون وحدت رویه کانون سردفتران و دفتریاران؛ ابلاغ در اجرای شق ۲ ماده ۶۶ قانون دفاتر اسناد رسمی |
| به | دفاتر اسناد رسمی — جهت اطلاع و رعایت مفاد |
دیدگاه محضرچی؛ تحلیل حقوقی و رویه عملی این رأی
پرسش: آیا تبصره به اسناد غیرمالی می‌رسد؟
در تعرفه حق‌التحریر، برای حالتی که شمار متعاملین از حد معینی بیشتر باشد، تبصره‌ای وجود داشت. پرسش این بود که آیا آن تبصره، در اسناد غیرمالی — مانند وکالت، اقرار و تعهد — هم اجرا می‌شود.
پاسخ کمیسیون
پاسخ روشن است: مفاد تبصره مرقوم شامل اسناد غیرمالی نیز می‌شود و وصول حق‌التحریر برای نفرات اضافی مطابق بخشنامه مرقوم بلامانع می‌باشد.
منطق پاسخ: مبنای این تبصره، کارِ افزوده‌ای است که حضور نفرات بیشتر بر دفترخانه تحمیل می‌کند. آن کارِ افزوده، در سند غیرمالی هم به همان اندازه وجود دارد.
معنای «نفرات اضافی» در تعرفه
مقصود، متعاملینی است که شمار آنان از حدِ مقرر در تعرفه فراتر می‌رود. برای هر نفرِ افزون بر آن حد، تعرفه رقمی جداگانه پیش‌بینی کرده بود.
چرا مالی یا غیرمالی بودن سند تفاوتی نمی‌سازد
| تفکیک | موضوع آن |
|---|---|
| مالی یا غیرمالی بودن سند | مأخذ محاسبه حق‌التحریر اصلی |
| شمار متعاملین | افزوده شدن رقم نفرات اضافی |
این دو، دو قلمِ مستقل‌اند؛ بنابراین غیرمالی بودن سند، قلم دوم را منتفی نمی‌کند.
نکته‌ای درباره تعرفه امروزی
تعرفه حق‌التحریر و ساختار اقلام آن هر سال بازنگری می‌شود و بخشنامه مورد استناد در این رأی به سال ۱۳۸۵ تعلق دارد. بنابراین محاسبه امروزی باید بر پایه تعرفه جاری انجام شود.
آنچه از این رأی پایدار می‌ماند، روش تفسیر است: قلم مربوط به نفرات اضافی، تابع ماهیت مالی سند نیست.
بخشنامه‌ها و مطالب مرتبط در محضرچی
- ماخذ محاسبه و وصول حق التحریر اسناد قطعی غیر منقول و سایر اسناد مالی
- تعرفه حق التحریر و حق الثبت دفاتر اسناد رسمی سال 1401
- هشدار سازمان ثبت: ممنوعیت دریافت حق التحریر مضاعف برای تنظیم اسناد با پیش‌نویس قرارداد
- هزینه انتقال سند ملک در دفترخانه چقدر است؟ (محاسبه دقیق)
پرسش‌های متداول درباره این رأی وحدت رویه
بر پایه این رأی، بله؛ مفاد آن تبصره شامل اسناد غیرمالی نیز می‌شود.
متعاملینی که شمار آنان از حد مقرر در تعرفه فراتر می‌رود.
خیر؛ رقم‌ها در تعرفه‌های سالانه تعیین می‌شود.
