الزام اخذ گواهی مالیات بر ارث و درج صحیح اطلاعات در استعلام الکترونیکی
گزارش سازمان امور مالیاتی از انتقال املاک موروثی بدون گواهی مالیات بر ارث و درج اطلاعات نادرست در استعلام الکترونیکی، به صدور کد ۱۱۶۵ مجموعه بخشنامه‌های ثبتی انجامید؛ بخشنامه‌ای که دو تکلیف مشخص را بر سردفتران یادآوری می‌کند.
متن اصلی بخشنامه (کد ۱۱۶۵ مجموعه بخشنامه‌های ثبتی)
با عنایت به نامه شماره ۲۳۰/۲۴۷۱۴ / ص – ۱۴۰۱/١١/١٩ معاون محترم درآمدهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور مبنی بر اینکه در رابطه با تنظیم اسناد رسمی، برخی از دفاتر اسناد رسمی بدون دریافت گواهی مالیات بر ارث اقدام به انتقال املاک مربوطه نموده یا در تکمیل اطلاعات و ارسال استعلام الکترونیکی با درج اطلاعات نادرست در بخشهای مربوط به شمولیت تبصره ۱ ماده ۷۷ قانون مالیات های مستقیم، کاربری املاک، معبر اختصاصی و… موجب تضییع حقوقی دولتی میگردند.» لذا تأکید می گردد سردفتران دفاتر اسناد رسمی اخذ گواهی مالیات بر ارث موضوع ماده ۴۸ آیین نامه قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب سال ۱۴۰۰ و همچنین درج صحیح اطلاعات در استعلام الکترونیکی سامانه موضوع تبصره ۴ ماده ۱۸۷ قانون مالیاتهای مستقیم را رعایت نمایند. مدیران کل محترم استانها بر حسن اجرای امور نظارت و پیگیری نمایند. غلامرضا کیانی مدیر کل امور اسناد و سردفتران بخشنامه شماره ۲۲۲۷۴۰ مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۲۶ مدیر کل محترم امور اسناد و سردفتران خطاب به ادارات کل ثبت استانها
شناسنامه بخشنامه کد ۱۱۶۵
| شاخص | مشخصات بخشنامه |
|---|---|
| موضوع | تأکید بر اخذ گواهی مالیات بر ارث موضوع ماده ۴۸ آیین‌نامه و درج صحیح اطلاعات در استعلام الکترونیکی مالیاتی |
| شماره | ۲۲۲۷۴۰ |
| تاریخ | ۱۴۰۱/۱۱/۲۶ |
| از | مدیرکل امور اسناد و سردفتران سازمان ثبت (غلامرضا کیانی) |
| به | ادارات کل ثبت اسناد و املاک استانها |
دیدگاه محضرچی؛ تحلیل حقوقی و رویه عملی کد ۱۱۶۵
گزارشی که بخشنامه را رقم زد
معاون درآمدهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور در مکاتبه‌ای به سازمان ثبت اعلام کرده بود که برخی دفاتر اسناد رسمی، بدون دریافت گواهی مالیات بر ارث اقدام به انتقال املاک مربوطه می‌کنند، یا در تکمیل اطلاعات و ارسال استعلام الکترونیکی، اطلاعات نادرست درج می‌کنند.
کد ۱۱۶۵ مجموعه بخشنامه‌های ثبتی، پاسخ سازمان ثبت به این گزارش است.
تکلیف نخست: گواهی مالیات بر ارث
بخشنامه تأکید می‌کند سردفتران باید گواهی مالیات بر ارث موضوع ماده ۴۸ آیین‌نامه قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب ۱۴۰۰ را اخذ کنند.
این تکلیف ناظر بر انتقال املاکی است که از طریق ارث به ورثه رسیده و انتقال آن بدون احراز تعیین تکلیف مالیاتی، به تضییع حقوق دولتی می‌انجامد.
دقت کنید: قلمرو این تکلیف و استثناهای آن در آرای وحدت رویه و نظریات مشورتی مختلفی بررسی شده است؛ در هر پرونده باید وضعیت خاص همان مورد احراز شود.
تکلیف دوم: درج صحیح اطلاعات در استعلام الکترونیکی
بخش دوم بخشنامه بر «درج صحیح اطلاعات در استعلام الکترونیکی سامانه موضوع تبصره ۴ ماده ۱۸۷ قانون مالیاتهای مستقیم» تأکید دارد.
منطق آن روشن است: وقتی پاسخ استعلام به‌صورت برخط و بر پایه داده‌های ارسالی دفترخانه محاسبه می‌شود، هر خطا در ورود اطلاعات مستقیماً بر مبلغ مالیات اثر می‌گذارد.
اقلام حساس در فرم استعلام
متن گزارش مالیاتی، سه قلم اطلاعاتی را به‌صراحت نام برده است:
- شمول یا عدم شمول تبصره ۱ ماده ۷۷ قانون مالیاتهای مستقیم؛
- کاربری ملک؛
- معبر اختصاصی.
عبارت «و…» در متن نشان می‌دهد این فهرست حصری نیست و سایر اقلام مؤثر نیز باید دقیق وارد شود.
آثار عملی و مسئولیت سردفتر
| اقدام | نتیجه |
|---|---|
| انتقال ملک موروثی بدون گواهی مالیات بر ارث | تخطی از تکلیف مقرر در ماده ۴۸ آیین‌نامه و زمینه‌ساز تضییع حقوق دولتی |
| درج اطلاعات نادرست در استعلام برخط | محاسبه نادرست مالیات و مسئولیت ناشی از آن |
| کنترل پیش از ارسال | امکان ویرایش اطلاعات پیش از ارسال در سامانه وجود دارد |
نظارت و پیگیری حسن اجرا، بر عهده مدیران کل استانها قرار داده شده است.
مستندات و مواد قانونی مرتبط
- ماده ۴۸ آیین‌نامه قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب ۱۴۰۰.
- تبصره ۴ ماده ۱۸۷ قانون مالیاتهای مستقیم.
- تبصره ۱ ماده ۷۷ قانون مالیاتهای مستقیم.
بخشنامه‌ها و مطالب مرتبط در محضرچی
- رأی وحدت رویه: عدم نیاز به گواهی مالیات بر ارث در انتقالات اجرایی
- رأی وحدت رویه کانون سردفتران: لزوم مطالبه و ملاحظه اصل گواهی
- عدم مطالبه گواهی مالیاتی وصول بهای ثمنیه اعیانی
- راهنمای جامع استعلام الکترونیکی دارایی
برای مراجعان، مراحل مالیات بر ارث و انتقال اموال متوفی در راهنمای مالیات بر ارث و انتقال اموال متوفی در سایت دفتر اسناد رسمی ۹۳۰ تهران توضیح داده شده است.
پرسش‌های متداول درباره کد ۱۱۶۵ بخشنامه‌های ثبتی
کد ۱۱۶۵ تأکید کرده است سردفتران دفاتر اسناد رسمی باید اخذ گواهی مالیات بر ارث موضوع ماده ۴۸ آیین‌نامه قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب ۱۴۰۰ را رعایت کنند.
چون پاسخ استعلام بر پایه اطلاعات ارسالی دفترخانه محاسبه می‌شود؛ گزارش مالیاتی مورد اشاره در بخشنامه، درج اطلاعات نادرست در بخش‌هایی مانند شمول تبصره ۱ ماده ۷۷، کاربری ملک و معبر اختصاصی را موجب تضییع حقوق دولتی دانسته است.
متن بخشنامه، نظارت و پیگیری حسن اجرای امور را بر عهده مدیران کل استانها گذاشته است.
