بر اساس رای وحدت رویه شماره ۱۸۸ کانون سردفتران و دفتریاران، تنظیم اسناد انتقال و صلح حقالامتیاز و حقالاشتراک آب، برق و گاز نیازی به اخذ مفاصاحساب مالیاتی و استعلام از اداره امور اقتصادی و دارایی ندارد.
متن رای وحدت رویه کانون سردفتران (ردیف ۱۸۸)
پرسش: «آیا تنظیم سند انتقال حقالامتیاز و حقالاشتراک آب و برق و گاز نیاز به اخذ مفاصاحساب از دارایی دارد یا خیر؟»
رای: تنظیم سند انتقال و صلح حقالامتیاز و حقالاشتراک پروندههای آب، برق یا گاز نیاز به اخذ مفاصاحساب و استعلام از اداره امور اقتصادی و دارایی نمیباشد.
بند (۴) بخشنامه شماره ۵۱/۳۱۸۷۷ مورخ ۱۳۸۶/۱۰/۱۵ کانون سردفتران و دفتریاران مؤیده سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به موجب نامه شماره ۳۴/۱۲۹۲۳ مورخ ۱۳۸۶/۰۶/۲۷ اداره کل امور اسناد و سردفتران.
شناسنامه فنی رای وحدت رویه شماره ۱۸۸
| شاخص حقوقی و ثبتی | مشخصات مستند |
|---|---|
| ردیف رای وحدت رویه | رای شماره ۱۸۸ کانون سردفتران و دفتریاران |
| بخشنامه مبنایی کانون | بند (۴) بخشنامه شماره ۵۱/۳۱۸۷۷ مورخ ۱۳۸۶/۱۰/۱۵ |
| نامه تاییدیه سازمان ثبت | شماره ۳۴/۱۲۹۲۳ مورخ ۱۳۸۶/۰۶/۲۷ اداره کل امور اسناد |
| مخاطبان اجرایی | کلیه دفاتر اسناد رسمی سراسر کشور |
| موضوع اصلی | عدم لزوم استعلام دارایی در اسناد مستقل صلح و انتقال انشعاب و اشتراک خدمات عمومی |
تحلیل حقوقی و رویه عملیاتی دفاتر اسناد رسمی (دیدگاه تخصصی محضرچی)
یکی از سوالات پرکاربرد مراجعین و سردفتران اسناد رسمی در زمان تنظیم اسناد انتقال، صلح یا واگذاری انشعابات خدمات شهری (آب، برق، گاز و تلفن)، ضرورت یا عدم ضرورت اخذ مفاصاحساب مالیاتی است.
رای وحدت رویه ردیف ۱۸۸ کانون سردفتران با اتکا به مبانی قانونی زیر، تکلیف را کاملاً روشن کرده است:
۱. ماهیت حقوقی انشعابات و خروج از تعریف عین غیرمنقول
حقالاشتراک و امتیازات آب، برق و گاز در زمره «حقوق دینی و قراردادی» اشخاص با شرکتهای خدماتی (مانند شرکت آب و فاضلاب، شرکت توزیع نیروی برق و شرکت ملی گاز) قرار میگیرند و ذاتاً انتقال «عین غیرمنقول» (موضوع ماده ۵۹ قانون مالیاتهای مستقیم) محسوب نمیشوند.
۲. تفکیک سند مستقل انشعاب از سند قطعی ملک
- تنظیم سند مستقل صلح/انتقال انشعاب: چنانچه سند تنظیمی صرفاً ناظر بر انتقال یا صلح منافع و حقوق یک پرونده یا اشتراک آب، برق یا گاز باشد، سردفتر تکلیفی به ارسال استعلام به سازمان امور مالیاتی یا مطالبه گواهی ماده ۱۸۷ (یا تکالیف ماده ۴ قانون الزام) ندارد.
- انتقال انشعابات به تبع انتقال ملک: اگر انشعابات و حقوق اشتراک در ضمن سند قطعی غیرمنقول (عرصه و اعیان) به خریدار منتقل شوند، مالیات نقل و انتقال ملک مطابق قوانین جاری (ارزش معاملاتی ماده ۶۴) اخذ میشود و بابت امتیازات تبعی، مالیات جداگانهای تحت عنوان انشعاب مطالبه نخواهد شد.
توصیه کاربردی برای دفاتر اسناد رسمی: در تنظیم اسناد صلح حقوق انشعاب آب، برق و گاز، نیازی به ثبت استعلام مالیاتی در سامانه وجود ندارد و فرآیند تنظیم سند بدون مطالبه مفاصاحساب دارایی انجامپذیر است.
مستندات و مواد قانونی مرتبط
مبانی قانونی ناظر بر این رویه عبارتند از:
- ماده ۵۹ قانون مالیاتهای مستقیم: شمول مالیات نقل و انتقال قطعی صرفاً نسبت به املاک و حق واگذاری محل.
- بند (۴) بخشنامه شماره ۵۱/۳۱۸۷۷ مورخ ۱۳۸۶/۱۰/۱۵ کانون سردفتران: رای کمیسیون وحدت رویه مبنایی درباره انشعابات.
- ماده ۴ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب ۱۴۰۳): احکام ناظر بر اخذ آنی مالیات نقل و انتقال قطعی و سرقفلی املاک.
